Anlaşmalı Boşanma

Anlaşmalı boşanma, eşlerin boşanma ve boşanmanın tüm hukuki sonuçları üzerinde karşılıklı olarak anlaşmaları halinde açılan boşanma türüdür. Türk Medeni Kanunu'nun 166/3. maddesinde düzenlenmiştir.

Bu boşanma türünde mahkeme, tarafların iradelerinin serbestçe açıklandığını ve anlaşmanın hukuka uygun olduğunu denetler. Çekişmeli boşanma davalarına göre daha kısa sürede sonuçlanabilmektedir.

Anlaşmalı Boşanma Şartları

Anlaşmalı boşanma davasının kabul edilebilmesi için kanunda öngörülen şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir:

• Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Süre resmi nikâh tarihinden itibaren hesaplanır. Dava açıldığında bir yıllık süre dolmamış olsa dahi, yargılama sürecinde karar aşamasına gelinmeden önce süre tamamlanmışsa boşanmaya karar verilebilir.

• Eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi gerekir.

• Eşlerin boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkında anlaşmış olmaları ve bu hususları içeren yazılı bir protokol sunmaları gerekir.

• Taraflar duruşmada bizzat hazır bulunmalı ve boşanma iradelerini hakim huzurunda açıklamalıdır. Vekil beyanı yeterli değildir; eşlerin şahsen dinlenmesi zorunludur.

Bu şartlardan birinin eksik olması halinde dava anlaşmalı boşanma olarak sonuçlanmaz.

Anlaşmalı Boşanma Protokolü

Anlaşmalı boşanma protokolü, tarafların boşanmanın sonuçlarına ilişkin uzlaşmalarını içeren yazılı belgedir.

Protokolde genellikle şu hususlar düzenlenir:

• Velayet

• Nafaka

• Maddi ve manevi tazminat

• Mal paylaşımı

• Çocukla kişisel ilişki düzeni

• Yargılama giderleri

Protokol taraflarca imzalanmış olsa dahi taraflardan biri her zaman protokolden vazgeçebilir; bu durumda belgenin hukuki geçerliliği kalmaz. Bu nedenle protokolün dikkatle hazırlanması önem taşımaktadır.

Hakimin Protokolü Değiştirme Yetkisi

TMK 166/3 uyarınca hakim, tarafların ve özellikle çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; bu değişiklikleri tutanağa geçirerek tarafların onayına sunar.

Tarafların hakimin yaptığı değişikliği kabul etmesi halinde boşanmaya karar verilir. Değişikliklerin kabul edilmemesi durumunda anlaşmalı boşanma gerçekleşmez ve dava çekişmeli boşanma olarak devam edebilir.

Tarafların Bizzat Dinlenmesi

Anlaşmalı boşanma davalarında tarafların hakim tarafından bizzat dinlenmesi zorunludur. Hakimin bu aşamadaki amacı, beyanların serbest irade ürünü olup olmadığını tespit etmektir.

Talimat yoluyla dinlenme mümkün değildir; ancak SEGBİS (Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi) aracılığıyla dinlenme kabul görmektedir.

Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Anlaşmalı boşanma davası görevli ve yetkili aile mahkemesinde açılır. Aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar.

Yetkili mahkeme, eşlerin son altı ay içinde birlikte oturduğu yer mahkemesi ya da eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesidir.

Dava açılması için boşanma dilekçesi ve taraflarca imzalanmış protokol mahkemeye sunulur. Harç ve giderlerin yatırılmasının ardından mahkeme duruşma günü belirler.

Duruşmada taraflar boşanma iradelerini serbestçe açıkladıklarını beyan ederler; hakim şartların gerçekleştiğini tespit ederse boşanmaya karar verir.

Cayma Hakkı

Anlaşmalı boşanmada taraflardan her biri, duruşmada beyanını geri alarak davadan vazgeçebilir.

Taraflardan birinin feragat etmesi, diğerinin davaya devam etmek istemesi halinde dava TMK 166/1 kapsamında çekişmeli boşanmaya dönüşür.

Boşanma kararı verildikten sonra ise taraflar, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık istinaf süresi içinde karara itiraz edebilir.

Avukat Zorunlu mudur?

Anlaşmalı boşanma davası açmak için avukatla temsil zorunlu değildir. Taraflar davayı bizzat takip edebilir.

Bununla birlikte protokolün hukuka uygun ve eksiksiz hazırlanması, hak kaybı yaşanmaması açısından önem taşımaktadır.

Anlaşmalı Boşanma Ne Kadar Sürer?

Anlaşmalı boşanma davaları çoğu durumda tek duruşmada sonuçlanabilmektedir. Ancak mahkemenin iş yoğunluğu ve dosyanın durumuna göre süreç değişebilir.

Sonuç

Anlaşmalı boşanma, tarafların boşanma ve sonuçları konusunda uzlaşmaları halinde uygulanabilen bir boşanma türüdür. Hakim, tarafların iradesini ve protokol hükümlerini hukuka ve çocukların üstün yararına uygunluk açısından değerlendirir; kanuni şartların birlikte gerçekleşmesi halinde boşanmaya karar verilebilir.

Sık Sorulan Sorular

Anlaşmalı boşanma kaç günde sonuçlanır?

Çoğu durumda tek duruşmada sonuçlanabilir. Ancak mahkemenin iş yoğunluğuna göre süre değişebilir.

Avukatsız anlaşmalı boşanma olur mu?

Türk hukukunda avukat zorunlu değildir. Taraflar davayı kendileri açabilir.